Роботско куче што самостојно патролира низ фабриката, собира податоци и проверува околу 400 позиции беше еден од најзабележаните моменти на XVII Стручно советување со меѓународно учество ПОДЕКС–ПОВЕКС 2026. Демонстрацијата ја покажа насоката во која оди современата индустрија: побезбедна работа, повеќе податоци и помала изложеност на вработените на ризик.
На 30 и 31 октомври во Охрид, претставници на рударските компании, универзитетите и државните институции разговараа за три теми: усогласување на рударството со заштитата на животната средина, стратешката улога на критичните минерали и примената на новите технологии.
Дијалог во време кога минералите добиваат стратешко значење
На отворањето Кристина Крстева, претседателка на Организацискиот одбор и директорка за одржлив развој во Бучим, ја истакна потребата од отворен дијалог и соработка меѓу науката, индустријата и институциите, особено сега кога минералните суровини добиваат сè поголемо стратешко значење. Советувањето официјално го отвори проф. д-р Ѓорѓи Димов, декан на Факултетот за природни и технички науки при Универзитетот „Гоце Делчев“ – Штип.
Рударство и животна средина: Како до рамнотежа?
Првиот панел ги собра на иста маса Министерството за животна средина, индустријата, локалната власт и науката од регионот.
Ане Лашкоска, заменик-министерка за животна средина и просторно планирање, се осврна на законската регулатива и претстојните еколошки барања, истакнувајќи ја улогата на институциите во одговорното управување со природните ресурси. Таа нагласи дека усогласувањето на индустрискиот развој со заштитата на животната средина е еден од клучните предуслови за одржливо рударство.
Д-р Миле Бугарин, научен советник и директор на Институтот за рударство и металургија Бор, Србија, нагласи дека рударството и екологијата мора да се гледаат заедно и дека е потребна доверба меѓу индустријата и јавноста. Тони Тоневски, градоначалник на Општина Пробиштип, ги истакна придобивките за локалните заедници и потребата од постојана, транспарентна комуникација со граѓаните. Зоран Коњановски, директор на Секторот за производство и член на Управниот одбор на АД ЕСМ, укажа на потребата од едукација на јавноста за значењето на минералните ресурси и следење на современите светски практики.
Панелот ја потврди потребата од заедничко дејствување на институциите, индустријата и стручната јавност за економски развој што ги почитува еколошките стандарди и интересите на локалното население.
Роботите како поддршка, не замена за човекот
Вториот панел, „Нова ера во рударството: истражување, дигитализација, автоматизација“, започна со демонстрацијата на роботското куче. Го претстави Дејан Величковски, менаџер за дигитализација, ИТ инфраструктура и безбедност во ТИТАН Усје. Роботот самостојно извршува инспекциски мисии и ја намалува изложеноста на вработените на потенцијални ризици.
Проф. д-р Сара Сребренкоска, деканка на Машинскиот факултет при УГД, ги издвои автоматизацијата, сензорите и предиктивното одржување како трите клучни трендови. Д-р Марко Комац, геолог и истражувач од Словенија, зборуваше за автономни роботи во опасни рударски услови и за анализа на податоци што ги намалува ризиците и влијанието врз животната средина. Беше нагласено дека технолошкиот напредок треба да ја надополнува, а не да ја заменува човечката експертиза.
Критичните минерали бараат знаење
Горан Сарафимов, претседател на Здружението на рударски и геолошки инженери, ја нагласи стратешката улога на критичните минерали за современите технологии и енергетската транзиција, како и потребата од вложување во стручни кадри. Научната сесија ја отвори проф. д-р Зоран Панов од ФПТН при УГД, а на неа беа претставени селектирани трудови од рударството и геологијата.
Рударството доби свое списание
На советувањето беше промовирано првото издание на „МИНЕРАЛ МК“, ново специјализирано стручно списание посветено на рударството во Македонија. Целта е стручното знаење, практичните искуства и технолошките достигнувања да стигнат до професионалната и пошироката јавност.
За ПОДЕКС–ПОВЕКС
ПОДЕКС–ПОВЕКС се одржува од 2007 година и е значајно стручно советување за размена на знаења во рударството и геологијата. Го организира Здружението на рударски и геолошки инженери на Македонија, во соработка со Македонската асоцијација за рударство и Универзитетот „Гоце Делчев“ – Штип.
