Тим астрономи од Центарот за астрофизика Harvard и Smithsonian и Универзитетот во Орегон објави нова студија во која тврди дека за прв пат уловил радио сигнали што со сигурност доаѓаат од планета надвор од Сончевиот систем. Станува збор за Beta Pictoris b, гасен гигант оддалечен околу 64 светлосни години од Земјата.
Сигналите ги снимил MeerKAT, мрежа од радио телескопи во Јужна Африка, во четири набљудувања меѓу февруари 2025 и мај 2026 година. Според авторите, тоа се кратки и повторливи изблици на радио бранови на фреквенции од 0,85 до 3,5 GHz, кои се силно поларизирани.
Астрономите вакви сигнали бараат со години, но досега имало само несигурни и индиректни откритија, кај кои не било јасно дали сигналот доаѓа од планетата или од ѕвездата. „Ниту едно радио откритие досега не било недвосмислено лоцирано на планета надвор од Сончевиот систем, наместо на нејзината ѕвезда“, пишуваат авторите.
Beta Pictoris b е погодна за ова бидејќи е една од ретките егзопланети што се снимени директно, а од ѕвездата е оддалечена околу 10 пати повеќе отколку Земјата од Сонцето. Поради ова, истражувачите можеле прецизно да ја одредат положбата на изворот, користејќи девет далечни квазари како референтни точки.
Според нив, изворот се совпаѓа со положбата на планетата, а не со онаа на ѕвездата. Дополнително, магнетното поле на ѕвездата е премногу слабо за да создаде вакви сигнали.
Авторите сметаат дека изблиците ги создава поларна светлина, односно аурора, слична на онаа на Јупитер. Сузан Егрен, професорка по астрофизика на Универзитетот Оксфорд, за Live Science објасни дека аурорите настануваат кога наелектризираните честички од ѕвездата стигнуваат до горните слоеви на атмосферата на планетата. Таа го нарече ова „првото навистина уверливо директно откритие“.
Најзначаен е податокот за магнетното поле. Од сигналите авторите пресметале дека тоа е најмалку 1.250 гауси, што според нив е првото директно мерење на магнетно поле кај егзопланета. Бројката е само долна граница, бидејќи сигналите стигнуваат до 3,5 GHz, што е горната граница на опсегот што го набљудувал телескопот.
За споредба, Live Science наведува дека магнетното поле на Јупитер е околу 4,3 гауси, а на Земјата 0,5 гауси. Двете бројки, сепак, не се споредуваат директно, бидејќи 1.250 гауси е полето во регионот каде настануваат аурорите, а авторите наведуваат дека кај Јупитер полето таму е околу двапати посилно од неговата вообичаена вредност.
Според студијата, Beta Pictoris b има околу 12 пати поголема маса од Јупитер, стара е околу 23 милиони години и се врти околу својата оска за само 9 часа. Авторите наведуваат дека мерењето се совпаѓа со предвидувањата за вакви млади и масивни планети.
Магнетното поле е важно бидејќи ја штити атмосферата на планетата од ѕвездениот ветер, кој инаку би можел да ја однесе, објаснува Егрен. Но Beta Pictoris b е толку масивна и има толку густа атмосфера што веројатно би ја задржала и без силно магнетно поле, а на неа не се очекува живот.
Сепак, Егрен додава дека во иднина можеби ќе може вакви мерења да се прават и за помали планети, кај кои оваа заштита е поважна.
Авторите наведуваат дека уште седум директно снимени гасни гиганти во пет други системи на помалку од 150 светлосни години се доволно далеку од своите ѕвезди за истиот пристап. Тие би можеле да се откријат со 5 до 7 пати почувствителните радио телескопи од следната генерација, како Square Kilometre Array, чиј претходник е MeerKAT, а кој треба да проработи во следните неколку години.
Студијата засега е објавена само на arXiv и сè уште не е рецензирана. А за оние што се надеваа на нешто повеќе, Егрен е јасна: „Ова дефинитивно не се вонземјани!“
